నాగాస్త్ర-1: దేశీయంగా అభివృద్ధి చేసిన తొలి లాయిటరింగ్ మ్యూనిషన్ ఆర్మీకి అందుబాటులోకి
భారత్ తొలి స్వదేశీ ‘నాగాస్త్ర-1’ డ్రోన్ మ్యూనిషన్ – దౌత్య, రణనీతిగత పరిణామాల్లో కీలక మార్పు
దేశీయంగా అభివృద్ధి చేసిన తొలి మానవరహిత ఆత్మాహుతి డ్రోన్ సాంకేతికంగా భారత్ మరో అడుగు ముందుకు సాగిన ఘట్టాన్ని సూచిస్తోంది. మేక్ ఇన్ ఇండియా కార్యక్రమంలో భాగంగా సోలార్ ఇండస్ట్రీస్కి చెందిన ఎకనామిక్ ఎక్స్ప్లోసివ్స్ లిమిటెడ్ (EEL) అభివృద్ధి చేసిన నాగాస్త్ర-1 లాయిటరింగ్ మ్యూనిషన్ను భారత సైన్యం తక్షణ అవసరాల కోసం కొనుగోలు చేసింది. ప్రస్తుతం భారత్–పాకిస్తాన్ సరిహద్దుల్లో ఉద్రిక్తతల మధ్య ఈ అభివృద్ధి ప్రాధాన్యతను సంతరించుకుంది.
మునుపెన్నడూ లేని పరిజ్ఞానం – పారాచ్యూట్ రికవరీతో తిరిగి వాడే అవకాశం
నాగాస్త్ర-1 కేవలం 30 కిలోల బరువు కలిగి ఉండటంతో సైనికులు స్వయంగా మోసుకునే వీలుంటుంది. దీనిలో 1 కిలో గ్రాంబో వార్హెడ్ ఉండి, 2 మీటర్ల లోపల నిశితంగా లక్ష్యాన్ని తాకగల సామర్థ్యం కలదు. ముఖ్యంగా మిషన్ను మధ్యలోనే విరమించే పారాచూట్ రికవరీ వ్యవస్థ ద్వారా డ్రోన్ను తిరిగి తెచ్చుకుని మరోసారి వినియోగించవచ్చు. ఇది ఖర్చులను తగ్గించడంలో, ఆపరేషన్లు మెరుగుపరచడంలో కీలకంగా పనిచేస్తుంది.
అభివృద్ధి, పరీక్షలు, మొదటి బ్యాచ్ డెలివరీ
భారత ఆర్మీ తక్షణ అవసరాల కార్యక్రమంలో భాగంగా మొత్తం 480 యూనిట్లు ఆర్డర్ చేసింది. ఇందులో తొలి బ్యాచ్గా 120 యూనిట్లు మే 20–25, 2024 మధ్య ప్రీ-డెలివరీ ఇన్స్పెక్షన్ (PDI) పూర్తి చేసుకొని పుల్గావ్ గోదాముకి చేరాయి. ఇది ఉగ్రవాద వ్యతిరేక యుద్ధ విధానాలలో కీలకమవుతోంది.
“ఆపరేషన్ సిందూర్” సంకేతం – 450 డ్రోన్ల సన్నాహకం
పోస్ట్ మరియు సంబంధిత వనరుల ప్రకారం, “ఆపరేషన్ సిందూర్” పేరుతో ఇటీవల జరిగిన ఓ యుద్ధా విధాన కార్యకలాపంలో ఈ డ్రోన్ వినియోగంపై అంచనాలు ఉన్నాయి. జూన్ 3, 2025న పాకిస్తాన్ తరఫున ఉపయోగించిన టర్కీకి చెందిన డ్రోన్లను భారత సైన్యం 300–400 వరకూ కనిపెట్టినట్లు పేర్కొంది. ఇదే సందర్భంలో 450 యూనిట్ల ఆర్డర్ భారత వ్యూహాత్మక సమాధానంగా పరిగణించవచ్చు.
గ్లోబల్ కాంపిటేషన్లో ‘నాగాస్త్ర’ ప్రత్యేకత
అమెరికా స్విచ్బ్లేడ్, రష్యా షాహెడ్-136, ఉత్తర కొరియా AI డ్రోన్ల మాదిరిగా, నాగాస్త్ర-1 కూడా ఆధునిక రణరంగాల్లో కీలక భూమిక పోషించనుంది. కానీ ఇది తిరిగి వాడేలా రూపొందించబడటం దీని ప్రత్యేకత. ఇది భారత్ను ఈ రంగంలో గ్లోబల్ పోటీదారుగా నిలబెట్టగలదు.
భవిష్యత్ దిశ – ఆర్మీ వినియోగం
లైన్ ఆఫ్ కంట్రోల్ (LoC) వద్ద ఉద్రిక్తతలు కొనసాగుతున్న తరుణంలో, ఈ డ్రోన్లు పహారు, ఉగ్రవాద శిబిరాలపై లక్ష్యబద్ధమైన దాడులకు అనువుగా ఉంటాయి. సముద్ర మట్టానికి దగ్గరలోనే కాకుండా, పర్వత ప్రాంతాల్లోనూ వీటిని సులభంగా వినియోగించవచ్చు. దీంతో పాటు collateral damage తగ్గించగల సామర్థ్యం ఈ సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని విశేషంగా విలువైనదిగా మారుస్తోంది.